Dağılım Grafiği (Scatter Plot)
Gerekli Yetki: navigateScatterPlot | Roller: Kalite Mühendisi, Proses Mühendisi, OEE Analisti, Ar-Ge Uzmanı
Modül Nedir?
Dağılım Grafiği modülü, sistemde kayıtlı iki farklı tag değerinin belirli bir zaman aralığındaki ölçümlerini X ve Y ekseni üzerine nokta nokta yerleştirerek iki değişken arasındaki korelasyonu görselleştiren, salt okunur bir analiz aracıdır. Her nokta, aynı zaman damgasına ait iki tag'in eş zamanlı ölçümünü temsil eder.
Dağılım grafiği; iki proses değişkeni arasında pozitif korelasyon mu (birlikte artar/azalır), negatif korelasyon mu (biri arttıkça diğeri azalır) yoksa ilişkisizlik mi olduğunu ortaya koyar. Bu bilgi, kalite sorunlarının kök nedenini tespit etmede, teorik proses modellerini doğrulamada ve ürün özelliklerini optimize etmede kritik öneme sahiptir.
Modülde X eksenine bir tag, Y eksenine farklı bir tag atanır. Her iki tag de aynı istasyon ağacından seçilir. Seçilen zaman aralığındaki veri çiftleri Highcharts tabanlı interaktif grafik üzerinde görüntülenir.
Yetenekler
- X ve Y eksenine bağımsız tag ataması
- İstasyon/tag ağacından tag seçimi
- Tag tipi bazlı filtreleme
- Tarih/saat aralığı belirleme
- Önceki/sonraki zaman dilimine breadcrumb okları ile hızlı geçiş
- Highcharts tabanlı etkileşimli grafik (yakınlaştırma, tooltip, veri noktası detayı)
- Korelasyon örüntülerini görsel olarak ayırt etme (küme, doğrusal dağılım, rastgele)
Ekran Açıklaması
Ekran görüntüsü yakında eklenecektir.
Ekran üstünde breadcrumb; tarih aralığı ve seçili iki tag adı gösterilir. Filtre paneli üstten açılır ve iki ayrı tag seçici (X ekseni, Y ekseni) içerir. Ana içerik alanı dağılım grafiğinden oluşur.
Filtreler ve Parametreler
| Parametre | Tip | Açıklama |
|---|---|---|
| Başlangıç Saati | Tarih & Saat | Veri aralığının başlangıcı (DD.MM.YYYY HH:mm) |
| Bitiş Saati | Tarih & Saat | Veri aralığının sonu |
| İstasyon | Ağaç seçici | Tag'lerin bağlı olduğu istasyon hiyerarşisinden seçim |
| Tag Tipi | Dropdown | Tag kategorisi filtresi |
| X Ekseni Tag | Ağaç seçici (tekli) | Yatay eksende gösterilecek tag (xAxisTag) |
| Y Ekseni Tag | Ağaç seçici (tekli) | Dikey eksende gösterilecek tag (yAxisTag) |
Görüntülenen Veriler / Metrikler
| Metrik | Hesaplama | Açıklama |
|---|---|---|
| Veri Noktası | (X değeri, Y değeri) çifti | Aynı zaman damgasına ait iki tag'in eş zamanlı ölçüm çifti |
| X Değeri | Ham tag kaydı | X eksenine atanan tag'in o andaki değeri |
| Y Değeri | Ham tag kaydı | Y eksenine atanan tag'in o andaki değeri |
| Veri Noktası Sayısı | Ortak zaman damgası adedi | Grafikteki toplam nokta sayısı |
| Dağılım Yoğunluğu | Görsel örüntü | Noktaların kümelenme biçimine göre korelasyon yorumlanır |
- Pozitif korelasyon: Noktalar sol alttan sağ üste doğru eğimli bir bant oluşturur (X arttıkça Y artar).
- Negatif korelasyon: Noktalar sol üstten sağ alta doğru eğimli bir bant oluşturur (X arttıkça Y azalır).
- İlişkisiz: Noktalar rastgele dağılır; iki değişken arasında belirgin ilişki yoktur.
- Heterojen varyans: Dağılım genişliği X'e göre değişiyorsa proses sabit değildir.
Adım Adım Kullanım
- Sol menüden İzlemeler → Dağılım Grafiği yolunu izleyin.
- Filtre paneli otomatik açılır; Başlangıç Saati ve Bitiş Saati alanlarını doldurun.
- İstasyon ağacından ilgili istasyonu seçin; tag ağacı güncellenir.
- İsteğe bağlı olarak Tag Tipi filtresi ile tag listesini daraltın.
- X Ekseni için grafiğin yatay eksenine yerleştirmek istediğiniz tag'i seçin.
- Y Ekseni için grafiğin dikey eksenine yerleştirmek istediğiniz tag'i seçin.
- Uygula butonuna tıklayın; panel kapanır ve dağılım grafiği oluşturulur.
- Grafik üzerindeki bir noktanın üzerine gelerek X ve Y değerlerini tooltip'te görün.
- Grafik üzerinde sürükleyerek belirli bir veri kümesine yakınlaştırın.
- Breadcrumb oklarıyla aynı uzunluktaki bir önceki/sonraki zaman dilimine geçin.
Use Case Senaryoları
Senaryo 1 — Elektronik: Fırın Sıcaklığı ile Lehim Kalitesi Korelasyonu
Bir elektronik üretim tesisinde kalite mühendisi, dalga lehim fırınındaki sıcaklığın lehim kalitesi hata oranıyla ilişkili olduğunu düşünmektedir. Dağılım Grafiği'nde X ekseni = Fırın Sıcaklığı tag'i, Y ekseni = Hata Sayısı tag'i olarak seçilir; son 30 günlük veri grafiğe aktarılır. Grafik belirgin bir negatif korelasyon gösterir: sıcaklık 245°C'nin altına düştüğünde hata sayısı dramatik biçimde artar. Bu bulgu fırın sıcaklık kontrolörünün revize edilmesine ve alt eşik alarmının 247°C'ye yükseltilmesine yol açar.
Senaryo 2 — Tekstil: Boyama Hızı ile Renk Tutarlılığı
Bir tekstil fabrikasında proses mühendisi, dokuma bezi boyama hattında hız ile renk sapması arasındaki ilişkiyi araştırır. Dağılım Grafiği'nde X ekseni = Makine Hızı (m/dak), Y ekseni = Renk Sapma Değeri (ΔE) olarak ayarlanır; son 2 haftanın verisi grafiğe aktarılır. Grafikte hız 85 m/dak'nın üstüne çıktığında renk sapması değerinin 2.0 üzerine çıktığı görülür; bu, müşteri spesifikasyonunun sınırıdır. Üretim hızı 80 m/dak ile sınırlandırılarak kalite tutarlılığı artırılır.
Modüller Arası Bağlantılar
| İlişki | Modül | Açıklama |
|---|---|---|
| Bağımlı | İstasyonlar | Tag'ler istasyonlara bağlıdır |
| Bağımlı | Tag Tanımları | Analizde kullanılan ölçüm noktaları burada tanımlanır |
| Kardeş | Trend İzleme | Tek tag'in zaman serisi için; iki tag korelasyonu için Dağılım Grafiği |
| Kardeş | Histogram | Tek tag'in değer dağılımı analizi için |
| Kardeş | Kalite İzleme | Kalite parametreleri ile proses parametreleri arasındaki ilişki için |