Histogram
Gerekli Yetki: navigateHistogram | Roller: Kalite Mühendisi, Proses Mühendisi, OEE Analisti, İstatistiksel Proses Kontrolü (SPC) Uzmanı
Modül Nedir?
Histogram modülü, seçili bir tag'in belirli bir zaman aralığındaki ölçüm değerlerini eşit genişlikte aralıklara (bin) bölerek her aralıktaki veri sayısını çubuk grafik biçiminde gösteren, salt okunur bir istatistiksel analiz ekranıdır. Ölçüm dağılımının şekli; prosesin kontrol altında olup olmadığını, simetrik mi yoksa çarpık mı dağıldığını ve özelleşmiş nedenler (outlier) içerip içermediğini görsel olarak ortaya koyar.
Üzerine Gauss (Normal) eğrisi bindirilen histogram, gerçek dağılımı teorik dağılımla karşılaştırma imkânı verir. Eğer gerçek dağılım Gauss eğrisine yaklaşıyorsa proses istatistiksel açıdan stabil kabul edilir. Belirgin sapmalar, çift tepe (bimodal), kesik kuyruk veya aşırı dar/geniş dağılım; makinenin bakım ihtiyacını, ayar hatalarını veya ham madde değişkenliğini işaret edebilir.
Bu modül; Trend İzleme veya Dağılım Grafiği ile birlikte kullanıldığında proses iyileştirme döngüsünün güçlü bir parçasına dönüşür: Trend İzleme "ne zaman bozuldu?" sorusunu, Histogram ise "nasıl dağılıyor?" sorusunu yanıtlar.
Yetenekler
- İstasyon hiyerarşisinden tek tag seçimi
- Tag tipi bazlı filtreleme
- Tarih/saat aralığı belirleme
- Önceki/sonraki zaman dilimine breadcrumb okları ile hızlı geçiş
- Otomatik bin (aralık) hesabı
- Gauss (Normal) eğrisi bindirmesi
- Highcharts tabanlı etkileşimli histogram grafiği
- Temel istatistiksel özetler (ortalama, standart sapma, min, maks)
Ekran Açıklaması
Ekran görüntüsü yakında eklenecektir.
Ekranın üstünde breadcrumb; tarih aralığı ve seçili tag adı gösterilir. Filtre paneli üstten açılır ve tek bir tag seçici içerir. Ana içerik alanı Highcharts histogram grafiğinden oluşur; Gauss eğrisi grafik üzerine bindirilerek görüntülenir.
Filtreler ve Parametreler
| Parametre | Tip | Açıklama |
|---|---|---|
| Başlangıç Saati | Tarih & Saat | Veri aralığının başlangıcı (DD.MM.YYYY HH:mm) |
| Bitiş Saati | Tarih & Saat | Veri aralığının sonu |
| İstasyon | Ağaç seçici | Tag'in bağlı olduğu istasyon hiyerarşisinden seçim |
| Tag Tipi | Dropdown | Tag kategorisi filtresi |
| Tag | Ağaç seçici (tekli) | Dağılım analizi yapılacak ölçüm noktası (tag) |
Görüntülenen Veriler / Metrikler
| Metrik | Hesaplama | Açıklama |
|---|---|---|
| Frekans (Sıklık) | Her bin'deki veri noktası sayısı | Her değer aralığında kaç ölçüm olduğu |
| Ortalama (μ) | Σ(değer) / n | Ölçümlerin aritmetik ortalaması |
| Standart Sapma (σ) | √(Σ(xᵢ−μ)² / n) | Dağılımın yayılma genişliği |
| Minimum | min(değer) | Aralıktaki en düşük ölçüm |
| Maksimum | max(değer) | Aralıktaki en yüksek ölçüm |
| Toplam Ölçüm (n) | Kayıt adedi | Histogramı oluşturan toplam veri noktası sayısı |
| Gauss Eğrisi | Normal(μ, σ) | Teorik normal dağılım; gerçek dağılımla karşılaştırma için |
| Dağılım Şekli | Olası Anlam |
|---|---|
| Simetrik, tek tepeli, Gauss'a yakın | Proses kontrol altında |
| Sola çarpık (uzun sol kuyruk) | Üst sınır baskısı veya ayar kayması |
| Sağa çarpık (uzun sağ kuyruk) | Başlangıç koşulları etkisi (ısınma vb.) |
| Çift tepeli (bimodal) | İki farklı grup (ör. iki vardiya, iki makine ayarı) |
| Aşırı geniş dağılım | Yüksek proses değişkenliği; kontrol yetersiz |
| Aşırı dar dağılım | Ölçüm çözünürlüğü yetersiz veya veri kırpılıyor |
Adım Adım Kullanım
- Sol menüden İzlemeler → Histogram yolunu izleyin.
- Filtre paneli otomatik açılır; Başlangıç Saati ve Bitiş Saati alanlarını doldurun.
- İstasyon ağacından tag'in bağlı olduğu istasyonu seçin.
- İsteğe bağlı olarak Tag Tipi ile listeyi daraltın.
- Tag ağacından dağılım analizi yapılacak tag'i seçin.
- Uygula butonuna tıklayın; panel kapanır ve histogram oluşturulur.
- X ekseninde değer aralıklarını, Y ekseninde o aralıklardaki ölçüm sayısını okuyun.
- Gauss eğrisinin gerçek dağılımla örtüşüp örtüşmediğini değerlendirin.
- Ortalama ve standart sapma değerlerini spesifikasyon sınırlarıyla karşılaştırın.
- Breadcrumb oklarıyla farklı bir zaman dilimine geçerek dağılımın zamanla değişimini inceleyin.
Use Case Senaryoları
Senaryo 1 — Otomotiv: Pres Kuvveti Proses Yeterliliği
Bir otomotiv parçası üreticisinde kalite mühendisi, pres istasyonundaki kuvvet ölçümlerinin spesifikasyon sınırları içinde kalıp kalmadığını doğrulamak ister. Histogram modülünde son 1 ay boyunca Pres Kuvveti tag'inin verileri incelenir. Gauss eğrisi üst spesifikasyon limitinin (USL) sağına taşıyorsa bu durum prosesin ortalama değerini düşürmek gerektiğine işaret eder. Proses parametreleri revize edilir; bir sonraki aylık analizde dağılım merkeze kaymış ve USL ihlalleri %2'den %0.1'e düşmüştür.
Senaryo 2 — Gıda & İçecek: Dolum Miktarı Tutarsızlığı
Bir içecek fabrikasında şişe dolum miktarındaki varyasyonun yüksek olduğu fark edilir. Histogram'da Dolum Miktarı (mL) tag'i seçilir; son 1 haftanın verisi grafiklendirilir. Histogram belirgin biçimde çift tepeli (bimodal) bir dağılım gösterir: sabah ve gece vardiyasında farklı dolum miktarları görülmektedir. İncelemede gece vardiyasında nozül kalibrasyonunun yapılmadığı tespit edilir; prosedür güncellenerek kalibrasyon tüm vardiyalara zorunlu kılınır.
Modüller Arası Bağlantılar
| İlişki | Modül | Açıklama |
|---|---|---|
| Bağımlı | İstasyonlar | Tag'ler istasyonlara bağlıdır |
| Bağımlı | Tag Tanımları | Analizde kullanılan ölçüm noktaları burada tanımlanır |
| Kardeş | Trend İzleme | Dağılımı zaman boyutunda incelemek için |
| Kardeş | Dağılım Grafiği | İki tag arasındaki korelasyonu analiz etmek için |
| Kardeş | Kalite İzleme | SPC kontrol grafikleriyle birlikte kullanılan istatistiksel analiz |